માળિયા મિયાણા તાલુકાનું કુંતાસી ગામ ફરી એકવાર ચર્ચામાં આવ્યું છે, કારણ કે અહીં વર્ષો પહેલાં થયેલ ખોદકામમાંથી સિંધુ ખીણની હડપ્પન સંસ્કૃતિના અત્યંત મહત્વના અવશેષો મળી આવ્યા હતા. આ વિસ્તાર પુરાતત્વ દૃષ્ટિએ અત્યંત સમૃદ્ધ હોવાનું નિષ્ણાતો વર્ષોથી માનતા આવ્યા છે, અને ૧૯૭૦ના દાયકામાં પુરાતત્વ વિભાગ દ્વારા કરવામાં આવેલા વૈજ્ઞાનિક ખોદકામે આ માન્યતાને વધુ મજબૂત બનાવી હતી.
ખોદકામ દરમિયાન આ સ્થળેથી બે અલગ–અલગ તબક્કાના પુરાવાઓ પ્રકાશમાં આવ્યા હતા. પ્રથમ તબક્કાના અવશેષો ઈ.સ. પૂર્વે ૨૨૦૦ થી ૧૯૦૦ની વચ્ચેના સમયગાળા સાથે સંકળાયેલ છે, જ્યારે બીજા તબક્કાના અવશેષો ઈ.સ. પૂર્વે ૧૯૦૦ થી ૧૭૦૦ના સમયગાળાના હોવાનું સામે આવ્યું છે. આ બંને તબક્કાઓમાંથી મળેલ પુરાવાઓ કુંતાસીને એક મહત્વપૂર્ણ હડપ્પન આર્થિક અને વેપારી કેન્દ્ર તરીકે દર્શાવે છે.
વિદ્વાનોના જણાવ્યા મુજબ, કુંતાસી તે સમયનું એક નાનુ પરંતુ કાર્યક્ષમ બંદર સદૃશ ગામ હશે, જ્યાંથી સમુદ્ર માર્ગે વેપાર થતો હતો. અહીં મળેલા માટલાં, મણકાં, ધાતુ વણાટના અવશેષો અને ઘરાકાર ઢાંચાઓ એ સમયની જીવનશૈલી, કૃષિ વ્યવસ્થા અને હસ્તકલાનું સ્પષ્ટ દર્પણ પ્રસ્તુત કરે છે.
આ અવશેષો માત્ર ઇતિહાસની ઝાંખી નથી આપતા, પરંતુ ગુજરાતની ધરતી પર હજારો વર્ષ પહેલા વિકસેલી પ્રગતિશીલ નગર સંસ્કૃતિનું જીવંત સાક્ષી પણ છે. કુંતાસી ગામ અને આસપાસનો વિસ્તાર ભવિષ્યમાં વધુ ખોદકામ અને સંશોધન માટે વિશાળ સંભાવનાઓ ધરાવે છે, જેને કારણે આ સ્થાન પુરાતત્વવિદો માટે હંમેશા આકર્ષણનું કેન્દ્ર રહેશે.
આ રીતે કુંતાસી ગામ ફરી એક વખત સાબિત કરે છે કે ગુજરાતનો પ્રાચીન ઇતિહાસ કેટલો ઊંડો, વૈવિધ્યસભર અને વૈશ્વિક સ્તરે મહત્વપૂર્ણ રહ્યો છે.
