એક સમય હતો જ્યારે લોકો મનોરંજન માટે કેબલ રાખતા હતા, પરંતુ પછી DTH એ કેબલનું સ્થાન લીધું, અને હવે DTH આવી રહ્યું છે. આજે, અમે તમને બે એવી બાબતો વિશે જણાવીશું જેણે DTH ઉદ્યોગને હચમચાવી નાખ્યો છે.
પહેલા કેબલ ઓપરેટરો આવ્યા, અને પછી કેબલને મોટા ખેલાડીઓની DTH (ડાયરેક્ટ-ટુ-હોમ) સેવાઓ દ્વારા બદલવામાં આવ્યું… જેમ તેઓ કહે છે, કોઈને કોઈ બીજાની જગ્યાએ લે છે. જેમ DTH એ કેબલનું સ્થાન લીધું, તેમ હવે કોઈ DTH ને બદલવા માટે બજારમાં પ્રવેશ્યું છે. છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં, હાઇ-સ્પીડ બ્રોડબેન્ડ એક્સેસના વ્યાપક અપનાવવાથી DTH (ડાયરેક્ટ-ટુ-હોમ) ઓપરેટરોના વ્યવસાયમાં ઘટાડો થયો છે.
નવા અને વધુ સસ્તા OTT (ઓવર-ધ-ટોપ) પ્લેટફોર્મ ઉભરી આવ્યા છે. જ્યારે લોકો પોસાય તેવા ભાવે OTT એપ્સ ઍક્સેસ કરી શકે છે, તો કોઈ કેમ નહીં ઇચ્છે? આ જ કારણ છે કે OTTના ઉદયને કારણે DTH ઉદ્યોગને મોટો ફટકો પડ્યો છે, જેના કારણે લોકો DTH થી દૂર થઈ ગયા છે. એ કહેવું સલામત છે કે OTT પ્લેટફોર્મનું વધતું પ્રભુત્વ અને સસ્તું ઇન્ટરનેટ ઍક્સેસ મનોરંજન જગતમાં આ મોટા પરિવર્તનના મુખ્ય કારણો છે. આ સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે લોકોની જોવાની રુચિ બદલાઈ ગઈ છે.
1 વર્ષમાં DTH સબ્સ્ક્રાઇબર્સમાં આટલો ઘટાડો થયો
ટેલિકોમ રેગ્યુલેટરી ઓથોરિટી ઓફ ઈન્ડિયા (TRAI) દ્વારા પ્રકાશિત તાજેતરના અહેવાલ મુજબ, ડિસેમ્બર 2025 ક્વાર્ટરમાં ભારતમાં DTH સબ્સ્ક્રાઇબર બેઝમાં સતત ઘટાડો થયો છે, ટેલિકોમ ટોકના અહેવાલ મુજબ. આ ક્વાર્ટરમાં કુલ સબ્સ્ક્રાઇબર બેઝ વાર્ષિક ધોરણે 12.4 ટકા ઘટ્યો છે, જેના કારણે કુલ સબ્સ્ક્રાઇબર બેઝ 50.99 મિલિયન થયો છે.
૩૧ ડિસેમ્બર, ૨૦૨૪ સુધીમાં સક્રિય સબ્સ્ક્રાઇબર બેઝ ૫૮.૨૨ મિલિયન હતો. માર્ચ ૨૦૨૫માં સબ્સ્ક્રાઇબર બેઝ ઘટીને ૫૬.૯૨ મિલિયન અને જૂન ૨૦૨૫માં વધુ ૫૬.૦૭ મિલિયન થયો. વર્ષના બીજા ભાગમાં આ ઘટાડો વધુ ઝડપી બન્યો, જે સપ્ટેમ્બરમાં ઘટીને ૫૨.૭૮ મિલિયન અને ડિસેમ્બર ૨૦૨૫ના અંત સુધીમાં ૫૦.૯૯ મિલિયન થયો. વાર્ષિક ધોરણે, આ ક્ષેત્રે ૭ મિલિયનથી વધુ સબ્સ્ક્રાઇબર્સ ગુમાવ્યા છે.
ઓટીટી વિરુદ્ધ ડીટીએચ
નેટફ્લિક્સ, એમેઝોન પ્રાઇમ અને ડિઝની+ હોટસ્ટાર જેવા OTT પ્લેટફોર્મ્સ નવીનતમ વેબ સિરીઝ અને વિશિષ્ટ ફિલ્મો જેવી મૂળ સામગ્રી પ્રદાન કરે છે, જેના કારણે પરંપરાગત DTH સિરિયલોથી દૂર થઈ ગયા છે.
સ્માર્ટ ટીવી અને સસ્તું ઇન્ટરનેટ
ભારતમાં બ્રોડબેન્ડ અને સસ્તા મોબાઇલ ડેટાને કારણે સ્માર્ટ ટીવીનો ઉપયોગ વધ્યો છે, જેના કારણે DTH સેટ-ટોપ બોક્સની જરૂરિયાત ઘટી ગઈ છે કારણ કે લોકો એક જ ઉપકરણ પર લાઇવ ટીવી અને એપ્સ (YouTube, Prime Video) બંને ઓફર કરતા વિકલ્પો શોધી રહ્યા છે.
DTH ઉદ્યોગ સામે આ પડકારો છે
- ગ્રાહકોનો અભાવ
- મોંઘા ટેરિફ
- સ્પર્ધા
કયા DTH પ્લેયરનો બજાર હિસ્સો સૌથી વધુ છે?
ટાટા પ્લે ૩૧.૦૮ ટકાથી વધુ બજાર હિસ્સા સાથે આગળ છે, ત્યારબાદ ભારતી ટેલિમીડિયા ૨૮.૫૩ ટકા બજાર હિસ્સા સાથે બીજા ક્રમે છે. સન ડાયરેક્ટ અને ડિશ ટીવી અનુક્રમે ૨૧.૧૭ ટકા અને ૧૯.૨૨ ટકા બજાર હિસ્સા સાથે બીજા ક્રમે છે.
DTH માટે ચૂકવણી કરતા ગ્રાહકોનો આધાર ઝડપથી ઘટવાની ધારણા છે કારણ કે હવે વધુ લોકો પાસે હાઇ-સ્પીડ બ્રોડબેન્ડ અને નવીનતમ સ્માર્ટફોનની ઍક્સેસ છે. ટીવી માટે પણ, લોકો હવે લાઇવ સ્પોર્ટ્સ અથવા તેમના મનપસંદ ટીવી શો અને મૂવી જોવા માટે ફક્ત OTT પ્લેટફોર્મ પર સબ્સ્ક્રાઇબ કરવાનું પસંદ કરી રહ્યા છે. આનો અર્થ એ છે કે DTH પ્લેયર્સને નવા ગ્રાહકોને આકર્ષવા અને હાલના ગ્રાહકોને જાળવી રાખવા માટે નવા રસ્તાઓ શોધવા પડશે.
કંપનીઓ ગ્રાહકોને IPTV સેવાઓથી આકર્ષિત કરી રહી છે
ભારતી એરટેલ જેવા ખેલાડીઓ ગ્રાહકોને આકર્ષવા માટે બ્રોડબેન્ડ સેવાઓની સાથે IPTV (ઇન્ટરનેટ પ્રોટોકોલ ટીવી) સેવાઓ પણ ઓફર કરી રહ્યા છે. એરટેલ પાસે આ સેગમેન્ટમાં સૌથી મોટો સક્રિય IPTV સબ્સ્ક્રાઇબર બેઝ હતો, જેમાં 2.54 મિલિયન સબ્સ્ક્રાઇબર્સ હતા. રિલાયન્સ જિયો પણ તેના વ્યાપક ફાઇબર અને એર-ફાઇબર બ્રોડબેન્ડ વ્યવસાય સાથે આ સેગમેન્ટમાં વૃદ્ધિ કરવાનું લક્ષ્ય રાખે છે.
જે લોકો IPTV (ઈન્ટરનેટ પ્રોટોકોલ ટેલિવિઝન) શું છે તે જાણતા નથી, તેમના માટે તે પરંપરાગત કેબલ અથવા સેટેલાઇટને બદલે ટીવી પર સામગ્રી સ્ટ્રીમ કરવા માટે ઇન્ટરનેટ કનેક્શનનો ઉપયોગ કરે છે.
DTH કંપનીઓની કમાણી પર અસર
DTH સબ્સ્ક્રાઇબર્સમાં ઘટાડો થવાથી DTH કંપનીઓને જાહેરાતની આવકમાં ઘટાડો થશે. બ્રાન્ડ્સ નવા ગ્રાહકોને આકર્ષવા માટે જાહેરાત પર નાણાં ખર્ચવા માટે OTT પ્લેટફોર્મ અને Instagram અને YouTube જેવા સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ તરફ વળશે.
ડીટીએચ ઓપરેટરો શું કરી રહ્યા છે?
આ ઘટાડાને રોકવા માટે, કંપનીઓ હવે એવા પ્લાન લઈને આવી રહી છે જેની મદદથી લોકોને લાઈવ ટીવી ચેનલો, ઓટીટી, બ્રોડબેન્ડ, બધું જ એક જ પ્લાનમાં મળી રહ્યું છે.
