હિન્દુઓની વાત તો છોડી દો… પાકિસ્તાનમાં શિયા મુસ્લિમોની મસ્જિદોમાં ખુલ્લેઆમ વિસ્ફોટ થાય છે, તેનું કારણ શું છે?

પાકિસ્તાનની રાજધાની ઇસ્લામાબાદમાં એક મોટો હુમલો થયો છે. શુક્રવારની નમાજ દરમિયાન શિયા મસ્જિદ (ઇમામ્બારા) પર થયેલા હુમલામાં 50 થી વધુ લોકોના મોત અને 70 ઘાયલ થયાના અહેવાલ છે. હુમલા બાદ સમગ્ર શહેરમાં કટોકટીની સ્થિતિ જાહેર કરવામાં આવી છે.

પાકિસ્તાનમાં ધાર્મિક હિંસા ફક્ત બિન-મુસ્લિમ લઘુમતીઓ સુધી મર્યાદિત નથી. દેશમાં શિયા મુસ્લિમો પણ વારંવાર આતંકવાદી હુમલાઓનો શિકાર બન્યા છે. તાજેતરની ઘટના રાજધાની ઇસ્લામાબાદમાં બની હતી, જ્યાં શુક્રવારની નમાજ દરમિયાન એક આત્મઘાતી બોમ્બરે શિયા મસ્જિદ (ઇમામ્બારા) પર હુમલો કર્યો હતો. આ વિસ્ફોટમાં અત્યાર સુધીમાં 50 થી વધુ લોકોના મોત થયા છે, જ્યારે લગભગ 70 અન્ય ઘાયલ થયાના અહેવાલ છે.

શા માટે ફક્ત શિયા મસ્જિદોને જ નિશાન બનાવવામાં આવે છે?

પાકિસ્તાનમાં શિયા મુસ્લિમો પર હુમલા નવા નથી. દેશની કુલ મુસ્લિમ વસ્તીના 10-15 ટકા શિયાઓ છે, અને પાકિસ્તાનમાં ઈરાન પછી વિશ્વમાં બીજા ક્રમે શિયા વસ્તી છે. આમ છતાં, શિયા સમુદાય લાંબા સમયથી સાંપ્રદાયિક હિંસાનો ભોગ બન્યો છે. નિષ્ણાતોના મતે, પાકિસ્તાનમાં કેટલાક કટ્ટરપંથી સુન્ની આતંકવાદી સંગઠનો શિયાઓને કાફિર અને ઇસ્લામની બહાર માને છે. આ દૃષ્ટિકોણને કારણે શિયા મસ્જિદો, ઇમામબારગાહો, સરઘસો અને ધાર્મિક મેળાવડા પર વારંવાર હુમલાઓ થયા છે.

પડોશની દિવાલો પર નફરતના સૂત્રો

મોહરમ દરમિયાન પરિસ્થિતિ વધુ વણસી જાય છે. ઇમામ હુસૈનની શહાદતના શોક દરમિયાન શિયા સમુદાયના લોકો વધુ સક્રિય થઈ જાય છે. કરાચી જેવા શહેરોમાં, મોહરમ પછી દિવાલો પર “શિયાઓ કાફિર છે” જેવા નારા દોરવામાં આવે તે અસામાન્ય નથી. આ નફરતભરી ભાવના 1980 ના દાયકાથી ફેલાઈ રહી છે.

શિયા સમુદાયમાં, સૌથી વધુ સંવેદનશીલ હઝારા શિયાઓ છે, જેઓ મુખ્યત્વે બલુચિસ્તાનની રાજધાની ક્વેટામાં રહે છે. તેઓ તેમના ચહેરાના લક્ષણો અને ભાષા દ્વારા સરળતાથી ઓળખી શકાય છે, જે તેમને આતંકવાદીઓ માટે સરળ લક્ષ્ય બનાવે છે. છેલ્લા વર્ષોમાં, ક્વેટામાં હઝારા શિયાઓ પર ઘણા મોટા હુમલાઓ થયા છે.

વિડંબના: પાકિસ્તાનના સ્થાપકો પોતે શિયા હતા

સૌથી મોટી વિડંબના એ છે કે પાકિસ્તાનના સ્થાપક, મુહમ્મદ અલી ઝીણા, પોતે શિયા મુસ્લિમ હતા. જોકે, સમય જતાં, ઝીણાનું દરેક નાગરિક માટે સમાનતા અને ધાર્મિક સ્વતંત્રતાનું વિઝન ઝાંખું પડી ગયું છે. આજે, ફક્ત બિન-મુસ્લિમો જ નહીં, પણ શિયા જેવા મુસ્લિમ સંપ્રદાયો પણ અસુરક્ષિત અનુભવે છે.

આતંકવાદના આંકડા, પરિસ્થિતિ કેટલી ખરાબ છે?

ગ્લોબલ ટેરરિઝમ ઇન્ડેક્સ 2025 મુજબ, પાકિસ્તાન હવે વિશ્વનો બીજો સૌથી વધુ આતંકવાદથી પ્રભાવિત દેશ બની ગયો છે. તહરીક-એ-તાલિબાન પાકિસ્તાન (TTP) દ્વારા કરવામાં આવેલા હુમલાઓમાં 90% અને બલૂચ લિબરેશન આર્મી (BLA) દ્વારા કરવામાં આવેલા હુમલાઓમાં 60% વધારો થયો છે. ઇસ્લામાબાદમાં આ વિસ્ફોટ એવા સમયે થયો છે જ્યારે દેશ પહેલેથી જ હિંસામાં ડૂબી ગયો છે.

થોડા દિવસો પહેલા જ, બલૂચ લિબરેશન આર્મી (BLA) એ બલૂચિસ્તાનમાં મોટા પાયે, સંકલિત હુમલાઓ કર્યા હતા. તાજેતરના મહિનાઓમાં, પાકિસ્તાની સરકારનો વિરોધ કરતા આતંકવાદી અને બળવાખોર જૂથોએ તેમના હુમલાઓ તીવ્ર બનાવ્યા છે. TTP અને BLA જેવા જૂથો હવે ખૈબર પખ્તુનખ્વા અથવા બલૂચિસ્તાન સુધી મર્યાદિત નથી, પરંતુ રાજધાની ઇસ્લામાબાદ જેવા ઉચ્ચ સુરક્ષાવાળા વિસ્તારોને પણ નિશાન બનાવવાનું શરૂ કરી દીધું છે.