વિશ્વની સૌથી મોટી તેલ કંપનીઓમાંની એક સાઉદી અરામકોના નફામાં ઘટાડો નોંધાયો છે. મધ્યપૂર્વમાં ચાલી રહેલા ઈરાન સંબંધિત સંઘર્ષ, તેલ પુરવઠા પર ઉભા થયેલા જોખમ અને વૈશ્વિક બજારમાં વધતી અનિશ્ચિતતા વચ્ચે કંપનીનો વાર્ષિક નફો ઘટીને લગભગ 104 અબજ ડોલર સુધી આવી ગયો છે.
આ અગાઉ વર્ષ 2024માં કંપનીએ આશરે 110 અબજ ડોલરનો નફો નોંધાવ્યો હતો, જ્યારે તાજેતરના આંકડા મુજબ તેમાં ઘટાડો થયો છે. વિશેષજ્ઞો માને છે કે મધ્યપૂર્વમાં વધતા તણાવ અને વૈશ્વિક ઊર્જા બજારમાં અસ્થિરતાને કારણે કંપનીના નફા પર સીધી અસર પડી છે.
ઈરાન સંઘર્ષથી તેલ બજારમાં વધ્યો તણાવ
મધ્યપૂર્વમાં ચાલી રહેલા યુદ્ધને કારણે વૈશ્વિક તેલ પુરવઠા અંગે ચિંતા વધી ગઈ છે. ખાસ કરીને હોર્મુઝ જળમાર્ગ (Strait of Hormuz) પર સંકટ ઊભું થતાં વિશ્વના લગભગ 20 ટકા તેલ પુરવઠા પર અસર થવાની ભીતિ વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.
આ જળમાર્ગ મધ્યપૂર્વના દેશોમાંથી વિશ્વના વિવિધ દેશોમાં તેલ પહોંચાડવા માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માર્ગ માનવામાં આવે છે. જો આ માર્ગ લાંબા સમય સુધી અવરોધિત રહે તો વૈશ્વિક તેલ બજારમાં મોટું સંકટ ઊભું થઈ શકે છે.
અરામકોના CEOની ચેતવણી
સાઉદી અરામકોના CEO અમીન નાસેરે ચેતવણી આપી છે કે જો હોર્મુઝ જળમાર્ગમાં અવરોધ લાંબા સમય સુધી રહેશે તો વૈશ્વિક તેલ બજારમાં “વિનાશકારી અસર” થઈ શકે છે. તેમણે જણાવ્યું કે આ સંકટ માત્ર ઊર્જા બજાર જ નહીં પરંતુ વૈશ્વિક અર્થતંત્રને પણ અસર કરી શકે છે.
મધ્યપૂર્વમાં વધી રહેલા હુમલાઓ અને સુરક્ષા જોખમોને કારણે અનેક તેલ શિપમેન્ટ અટકી ગઈ છે અને કંપનીઓને વિકલ્પ માર્ગો શોધવા પડી રહ્યા છે.
વિકલ્પ માર્ગોથી તેલ નિકાસનો પ્રયાસ
સાઉદી અરામકો હાલ પોતાની કેટલીક તેલ નિકાસને રેડ સી (Red Sea) તરફના પાઇપલાઇન મારફતે મોકલવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે. કંપનીએ જણાવ્યું છે કે તે ગ્રાહકોને પુરવઠો ચાલુ રાખવા માટે વિકલ્પ વ્યવસ્થાઓ કરી રહી છે.
આ દરમિયાન કેટલીક રિફાઈનરીઓ અને ઉત્પાદન એકમો પર હુમલાની ઘટનાઓ પણ સામે આવી છે, જેના કારણે ઉત્પાદન અને નિકાસ વ્યવસ્થામાં ખલેલ પડી છે.
વૈશ્વિક બજારમાં તેલના ભાવમાં ઉછાળો
ઈરાન સંઘર્ષના કારણે વૈશ્વિક બજારમાં તેલના ભાવમાં ભારે ઉછાળો જોવા મળ્યો છે. કેટલાક સમયે બ્રેન્ટ ક્રૂડનો ભાવ 120 ડોલર પ્રતિ બેરલ સુધી પહોંચી ગયો હતો. ત્યારબાદ થોડો ઘટાડો થયો હોવા છતાં બજારમાં અનિશ્ચિતતા યથાવત છે.
વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે જો સંઘર્ષ લાંબા સમય સુધી ચાલશે તો તેલના ભાવમાં વધુ વધારો થઈ શકે છે, જેનાથી વિશ્વભરના દેશોની અર્થવ્યવસ્થાઓ પર અસર પડશે.
વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર અસરની આશંકા
ઊર્જા બજાર વિશ્વની અર્થવ્યવસ્થામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. તેલના ભાવમાં વધારો થતાં પરિવહન, ઉદ્યોગ, વિમાન સેવા અને કૃષિ સહિતના અનેક ક્ષેત્રોમાં ખર્ચ વધે છે.
વિશેષજ્ઞોનું કહેવું છે કે જો મધ્યપૂર્વમાં તણાવ યથાવત રહેશે તો તેલ પુરવઠામાં ખલેલ અને વધતા ભાવના કારણે વૈશ્વિક મોંઘવારીમાં વધારો થઈ શકે છે.
આગામી દિવસો મહત્વપૂર્ણ
હાલ વૈશ્વિક ઊર્જા બજાર મધ્યપૂર્વની પરિસ્થિતિ પર નજર રાખી રહ્યું છે. જો તણાવ ઓછો થશે તો તેલ બજારમાં સ્થિરતા આવી શકે છે. પરંતુ જો સંઘર્ષ વધુ ગંભીર બનશે તો તેલ પુરવઠા અને ભાવ બંને પર તેની મોટી અસર જોવા મળી શકે છે.
આ કારણે અરામકો સહિત વિશ્વની મોટી ઊર્જા કંપનીઓ અને સરકારો પરિસ્થિતિ પર સતત નજર રાખી રહી છે.
