વિશ્વમાં ચાલી રહેલા ઈરાન-ઇઝરાયલ યુદ્ધનો સીધો પ્રભાવ હવે ગુજરાતના મોરબી શહેરની પ્રખ્યાત સિરામિક ઇન્ડસ્ટ્રી પર પડવા લાગ્યો છે. ગેસ સપ્લાયમાં ભારે ખોટ અને કાચા માલની અછતને કારણે મોરબીના અનેક સિરામિક કારખાનાઓ બંધ થવાના આરે પહોંચી ગયા છે. ઉદ્યોગપતિઓએ પરિસ્થિતિ ગંભીર બનતા ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી સાથે બેઠક કરીને ઉકેલ માટે રજૂઆત કરી છે.
મોરબી શહેર ભારતનું સૌથી મોટું સિરામિક ઉત્પાદન કેન્દ્ર માનવામાં આવે છે અને દેશના લગભગ 80-90 ટકા ટાઇલ્સ ઉત્પાદન અહીં થાય છે. પરંતુ મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા તણાવને કારણે ગેસ અને ઇંધણની સપ્લાયમાં ખલેલ પડી છે, જેના કારણે ઉત્પાદન પ્રક્રિયા અસરગ્રસ્ત બની છે.
ગેસ સપ્લાયમાં અછતથી ઉદ્યોગ પર અસર
સિરામિક ઉત્પાદન માટે પ્રોપેન ગેસ અને નેચરલ ગેસ ખૂબ જ જરૂરી છે. મોરબીના મોટા ભાગના કારખાનાઓ આ ગેસ પર આધારિત છે. પરંતુ ઈરાન-ઇઝરાયલ યુદ્ધના કારણે હોર્મુઝ જળમાર્ગ પર શિપિંગમાં અવરોધ સર્જાતા ગેસ સપ્લાય ઘટી ગઈ છે. પરિણામે મોરબીના ઉદ્યોગોને માત્ર 50 ટકા જેટલી ગેસ સપ્લાય મળી રહી છે.
ઉદ્યોગ સંગઠનોના જણાવ્યા મુજબ છેલ્લા થોડા દિવસોમાં જ લગભગ 100 જેટલા સિરામિક કારખાનાઓ બંધ થઈ ગયા છે. જો ગેસ સપ્લાય સામાન્ય ન થાય તો આગામી દિવસોમાં વધુ 300 થી 400 યુનિટ બંધ થવાની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.
હજારો કામદારોના રોજગાર પર અસર
કારખાનાઓ બંધ થવાથી હજારો કામદારોના રોજગાર પર સીધી અસર પડી રહી છે. અત્યાર સુધીમાં અંદાજે 5 હજાર જેટલા કામદારો કામ વિના થઈ ગયા હોવાનું ઉદ્યોગ સંગઠનોએ જણાવ્યું છે. જો સ્થિતિ લાંબા સમય સુધી યથાવત રહેશે તો લાખો લોકોના રોજગાર પર અસર પડી શકે છે.
મોરબીની સિરામિક ઇન્ડસ્ટ્રીમાં સીધા અને આડકતરી રીતે લાખો લોકો જોડાયેલા છે. તેમાં મજૂરો, ટ્રાન્સપોર્ટર, કાચા માલના સપ્લાયર અને નિકાસકારોનો સમાવેશ થાય છે. આ કારણે ઉદ્યોગમાં સર્જાયેલા સંકટનો પ્રભાવ સમગ્ર સ્થાનિક અર્થતંત્ર પર પડી શકે છે.
નિકાસ વેપાર પણ અસરગ્રસ્ત
મોરબીના ટાઇલ્સ અને સિરામિક ઉત્પાદનો દુનિયાના અનેક દેશોમાં નિકાસ થાય છે. ખાસ કરીને ગલ્ફ દેશો, યુરોપ અને આફ્રિકા જેવા બજારોમાં મોરબીના ઉત્પાદનોની મોટી માંગ છે.
પરંતુ યુદ્ધના કારણે શિપિંગ રૂટમાં અવરોધ અને માલવહન ખર્ચમાં વધારો થતાં નિકાસ ઓર્ડર પણ ધીમા પડી ગયા છે. અનેક ઓર્ડર હાલ માટે અટકાવી દેવામાં આવ્યા છે. ઉપરાંત ફ્રેઇટ ચાર્જમાં પણ ભારે વધારો થયો છે, જેના કારણે ઉદ્યોગકારો માટે ખર્ચ વધ્યો છે.
મુખ્યમંત્રી સાથે ઉદ્યોગપતિઓની બેઠક
પરિસ્થિતિ ગંભીર બનતા મોરબી સિરામિક ઇન્ડસ્ટ્રીના આગેવાનો અને ઉદ્યોગ સંગઠનોએ ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી સાથે બેઠક કરી હતી. આ બેઠકમાં ઉદ્યોગકારોએ ગેસ સપ્લાય પુનઃસ્થાપિત કરવા, વૈકલ્પિક ઇંધણની વ્યવસ્થા કરવા અને નિકાસમાં આવતી મુશ્કેલીઓ દૂર કરવા માટે સરકારને રજૂઆત કરી હતી.
ઉદ્યોગપતિઓએ સરકારને વિનંતી કરી છે કે કેન્દ્ર સરકાર સાથે સંકલન કરીને ગેસ સપ્લાયનું નિરાકરણ લાવવામાં આવે, જેથી કારખાનાઓ ફરીથી નિયમિત રીતે ચાલુ રહી શકે.
મોરબીનું વૈશ્વિક મહત્વ
મોરબી વિશ્વના મોટા સિરામિક ઉત્પાદન કેન્દ્રોમાંથી એક ગણાય છે. અહીં સૈંકડો ટાઇલ્સ અને સેનિટરીવેરના કારખાનાઓ કાર્યરત છે. દેશના ટાઇલ્સ ઉત્પાદનનો મોટો હિસ્સો અહીંથી થાય છે અને અનેક દેશોમાં તેની નિકાસ થાય છે.
જો ગેસ અને કાચા માલની સપ્લાયમાં લાંબા સમય સુધી અવરોધ રહેશે તો માત્ર મોરબી જ નહીં પરંતુ સમગ્ર ભારતીય સિરામિક ઉદ્યોગ પર તેની અસર જોવા મળી શકે છે.
ઉદ્યોગ માટે આગામી દિવસો મહત્વના
હાલ મોરબીની સિરામિક ઇન્ડસ્ટ્રી ‘વેઇટ એન્ડ વોચ’ની સ્થિતિમાં છે. ઉદ્યોગકારો આશા રાખી રહ્યા છે કે આંતરરાષ્ટ્રીય પરિસ્થિતિ સુધરશે અને ગેસ સપ્લાય ફરી સામાન્ય થશે.
જો આગામી દિવસોમાં પરિસ્થિતિ સુધરશે તો ઉદ્યોગ ફરી ગતિ પકડી શકે છે. પરંતુ જો યુદ્ધ લાંબા સમય સુધી ચાલશે તો મોરબીની સિરામિક ઇન્ડસ્ટ્રી માટે મોટું આર્થિક સંકટ ઊભું થઈ શકે છે.
