દુનિયામાં સૌથી શક્તિશાળી સૈનિક શક્તિ માનાતા અમેરિકા પાસે પોતાના દેશ સિવાય પણ વિશાળ વૈશ્વિક સૈનિક નેટવર્ક છે. હાલના અંદાજ મુજબ અમેરિકા પાસે 80થી વધુ દેશો અને વિસ્તારોમાં લગભગ 750 થી 800 સૈનિક અડ્ડા છે. આ અડ્ડાઓમાં એરબેસ, નેવલ બેસ, લોજિસ્ટિક સેન્ટર અને મિસાઇલ ડિફેન્સ સાઇટ્સનો સમાવેશ થાય છે. આ જ નેટવર્ક અમેરિકા ને દુનિયાના કોઈપણ ખૂણામાં ઝડપથી સૈનિક કાર્યવાહી કરવાની ક્ષમતા આપે છે.
તાજેતરમાં ઈરાન અને ઇઝરાયેલ વચ્ચે વધતા તણાવને કારણે આ અમેરિકન સૈનિક અડ્ડાઓ ફરી ચર્ચામાં આવ્યા છે. ખાસ કરીને મધ્યપૂર્વમાં આવેલા અમેરિકાના બેસ કોઈપણ સંભવિત સૈનિક કાર્યવાહી માટે ખૂબ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
દુનિયાભરમાં ફેલાયેલું અમેરિકાનું સૈનિક નેટવર્ક
અમેરિકાના સૈનિક અડ્ડા એશિયા, યુરોપ, મધ્યપૂર્વ અને આફ્રિકા સહિતના અનેક ખંડોમાં સ્થિત છે. ઘણીવાર સરકાર દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા આંકડાઓમાં માત્ર મોટા બેસનો સમાવેશ થાય છે, પરંતુ સંશોધકોના મત અનુસાર નાના લોજિસ્ટિક બેસ અને તાત્કાલિક સૈનિક સુવિધાઓ ઉમેરવામાં આવે તો આ સંખ્યા 750થી વધુ થઈ જાય છે.
આ બેસમાંથી કેટલાક કાયમી છે જ્યારે કેટલાક ચોક્કસ મિશન અથવા ઓપરેશન માટે બનાવવામાં આવે છે.
એરબેસ: અમેરિકાની હવાઈ શક્તિનું કેન્દ્ર
અમેરિકા પાસે વિશ્વભરમાં સૈંકડો એરફિલ્ડ અને એરબેસ છે, જ્યાંથી તેની વાયુસેના અને નેવી બંને ઓપરેશન ચલાવે છે.
વિદેશમાં આવેલા મહત્વના એરબેસમાં નીચેના સમાવેશ થાય છે:
- Ramstein Air Base – જર્મની
- Aviano Air Base – ઇટાલી
- Kadena Air Base – જાપાન
- Incirlik Air Base – તુર્કી
જાપાન, જર્મની અને દક્ષિણ કોરિયામાં અમેરિકાના સૌથી વધુ સૈનિક અડ્ડા સ્થિત છે.
નેવલ બેસ અને સમુદ્રી શક્તિ
અમેરિકન નેવીના દુનિયાભરમાં લગભગ 50થી 80 મહત્વના નેવલ બેસ હોવાનું માનવામાં આવે છે. આ બેસમાંથી અમેરિકાના યુદ્ધપોત અને એરક્રાફ્ટ કેરિયર મિશન ચલાવે છે.
મહત્વના નેવલ બેસમાં નીચેના સામેલ છે:
- Naval Support Activity – બહેરીન
- Yokosuka Naval Base – જાપાન
- Naval Station Rota – સ્પેન
- Diego Garcia Military Base – હિંદ મહાસાગર
- Souda Bay Naval Base – ગ્રીસ
આ બેસની મદદથી અમેરિકા દુનિયાના કોઈપણ સમુદ્ર ક્ષેત્રમાં ઝડપથી સૈનિક તૈનાત કરી શકે છે.
ઈરાન-ઇઝરાયેલ તણાવમાં કેમ વધે છે મહત્વ?
મધ્યપૂર્વ વિસ્તારમાં અમેરિકા પાસે અનેક મહત્વના સૈનિક બેસ છે. જો ઈરાન અને ઇઝરાયેલ વચ્ચે સંઘર્ષ વધે, તો અમેરિકા આ બેસમાંથી તરત જ સૈનિક કાર્યવાહી શરૂ કરી શકે છે.
ખાસ કરીને નીચેના દેશોમાં આવેલા બેસ વ્યૂહાત્મક રીતે ખૂબ મહત્વના છે:
- કતર
- બહેરીન
- કુવૈત
- યુનાઇટેડ અરબ અમીરાત
- સાઉદી અરેબિયા
આ બેસમાંથી અમેરિકાની નેવી અને એરફોર્સ આખા મધ્યપૂર્વ વિસ્તારમાં દેખરેખ અને ઓપરેશન ચલાવે છે.
ઉદાહરણ તરીકે, કતરમાં આવેલ Al Udeid Air Base મધ્યપૂર્વમાં અમેરિકાનો સૌથી મોટો બેસ છે અને ત્યાં હજારો સૈનિકો તૈનાત છે. આ બેસથી સમગ્ર પ્રદેશમાં હવાઈ મિશન ચલાવવામાં આવે છે.
દુનિયાનું સૌથી મોટું સૈનિક નેટવર્ક
વિશ્વમાં અમેરિકા જેટલું વ્યાપક સૈનિક નેટવર્ક અન્ય કોઈ દેશ પાસે નથી. રશિયા, ચીન અથવા બ્રિટન જેવા દેશો પાસે પણ એટલા મોટા પ્રમાણમાં વિદેશી સૈનિક અડ્ડા નથી.
એટલા માટે જ્યારે પણ કોઈ ક્ષેત્રમાં તણાવ વધે — જેમ કે મધ્યપૂર્વનો સંકટ, એશિયા-પ્રશાંત વિસ્તારનો તણાવ અથવા યુરોપની સુરક્ષા પરિસ્થિતિ — ત્યારે અમેરિકા ઝડપથી પોતાની સૈનિક હાજરી દર્શાવી શકે છે. હાલ ઈરાન-ઇઝરાયેલ વચ્ચે વધતા તણાવને કારણે આ અમેરિકન સૈનિક નેટવર્ક ફરી વૈશ્વિક રાજકીય અને સૈનિક સમીકરણોના કેન્દ્રમાં આવી ગયું છે.
