ભારતીય હવામાન વિભાગ (ઈંખઉ) એ ચોમાસા અંગે એક મોટી આગાહી કરી છે. યોજાયેલી એક પત્રકાર પરિષદમાં હવામાન વિભાગે જૂનથી સપ્ટેમ્બર દરમિયાન થનારા ચોમાસાના વરસાદ માટે સામાન્ય કરતા ઓછા વરસાદની આગાહી કરી છે. અગાઉ, હવામાન વિભાગે 13 એપ્રિલે ચોમાસા અંગે પ્રથમ આગાહી જારી કરી હતી. આજે જાહેર કરાયેલી બીજી આગાહીમાં, ઈંખઉ એ લાંબા ગાળાના વરસાદની શક્યતા 90 ટકા વ્યક્ત કરી છે. આમાં, 4 ટકા પ્લસ-માઈનસ રાખવામાં આવી છે. દેશના વિવિધ પ્રદેશો માટે ચોમાસાના વરસાદની આગાહીમાં, હવામાન વિભાગે સામાન્ય કરતા ઓછા વરસાદની પણ આગાહી કરી છે. સામાન્ય કરતા ઓછા વરસાદ પાછળ સુપર અલ-નીનો હોવાનું કહેવાય છે.
રસપ્રદ વાત એ છે કે હવામાન વિભાગે તેની અગાઉની આગાહીમાં સુધારો કર્યો છે. અગાઉ, ચોમાસાનો વરસાદ 92% રહેવાની આગાહી કરવામાં આવી હતી, પરંતુ હવે તે ઘટાડીને 90% કરવામાં આવી છે. ઈંખઉ એ સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું છે કે 2026 નું ચોમાસુ સામાન્યથી ઓછું એટલે કે સામાન્યથી ઓછું રહેવાની સંભાવના છે. સામાન્ય રીતે, કઙઅ ના 96% થી 104% વચ્ચેનો વરસાદ સામાન્ય માનવામાં આવે છે. તેથી, 90% આગાહી કૃષિ, જળ સંસાધનો અને ગ્રામીણ અર્થતંત્ર માટે ચિંતા પેદા કરી શકે છે.
હવામાન વિભાગ (ઈંખઉ) એ જણાવ્યું છે કે 2026 માં ચોમાસાનો વરસાદ લાંબા ગાળાના સરેરાશ (કઙઅ) ના 90% હોઈ શકે છે. આનાથી ઘણા લોકો આશ્ર્ચર્ય પામી રહ્યા છે કે કઙઅ નો ખરેખર અર્થ શું છે અને 90% વરસાદનો અર્થ શું છે?
હકીકતમાં, લાંબા ગાળાના સરેરાશ વરસાદ (કઙઅ) એ 30 થી 50 વર્ષોમાં કોઈ પ્રદેશમાં સરેરાશ વરસાદ છે. હવામાન વિભાગ આ સરેરાશનો ઉપયોગ આપેલ વર્ષનો વરસાદ સામાન્ય, અપૂરતો કે વધુ પડતો રહેશે કે કેમ તે આગાહી કરવા માટે કરે છે.
જો ઈંખઉ કહે છે કે વરસાદ કઙઅ ના 90% હશે, તો તેનો સીધો અર્થ એ થાય કે વરસાદ સરેરાશ કરતા લગભગ 10% ઓછો થવાની સંભાવના છે. ઉદાહરણ તરીકે, જો કોઈ વિસ્તાર માટે કઙઅ 100 ળળ હોય, તો કઙઅ ના 90% નો અર્થ આશરે 90 ળળ વરસાદ થશે.
હવામાન વિભાગના ધોરણો અનુસાર, 96% થી 104% વચ્ચેનો વરસાદ સામાન્ય માનવામાં આવે છે. 90% થી 96% વચ્ચેનો વરસાદ સામાન્યથી ઓછો માનવામાં આવે છે, જ્યારે 90% થી ઓછો વરસાદ ઓછો માનવામાં આવે છે.
સામાન્ય લોકો અને ખેડૂતો માટે, આનો અર્થ એ છે કે ચોમાસું થોડું નબળું હોઈ શકે છે. જ્યારે આનો અર્થ દુષ્કાળ જેવી પરિસ્થિતિનો નથી, તે કૃષિ, જળાશયના પાણીના સ્તર અને ખરીફ પાક આયોજનને અસર કરી શકે છે.
આ વર્ષે દક્ષિણ પશ્ર્ચિમ ચોમાસાની ઋતુ દરમિયાન વરસાદ લાંબા ગાળાના સરેરાશના 90% (મોડેલ ભૂલ પ્લસ-માઈનસ 4%) રહેવાની આગાહી છે. આ વર્ષે જૂન અને સપ્ટેમ્બર વચ્ચે દક્ષિણપશ્ર્ચિમ ચોમાસાની ઋતુ દરમિયાન દેશમાં સામાન્ય કરતા ઓછો વરસાદ પડવાની સંભાવના છે. ઉત્તરપૂર્વ ભારતમાં સામાન્ય વરસાદ (કઙઅ ના 94% થી 106%) પડવાની આગાહી છે. મધ્ય ભારત અને દક્ષિણ દ્વીપકલ્પીય ભારતમાં સામાન્યથી ઓછો વરસાદ પડવાની આગાહી છે. ઉત્તરપશ્ર્ચિમ ભારતમાં સરેરાશથી ઓછો વરસાદ પડવાની આગાહી છે, જે લાંબા ગાળાના સરેરાશના 92% જેટલો છે. ચોમાસાના મુખ્ય ક્ષેત્ર – જે મધ્ય ભારતનો એક એવો ક્ષેત્ર છે જ્યાં મોટાભાગની ખેતી વરસાદ પર આધારિત છે – માં પણ સામાન્યથી ઓછો વરસાદ પડવાની આગાહી છે.
29 મે થી 5 જૂન દરમિયાન દેશના 80-90% વિસ્તારમાં પ્રી-મોન્સૂન વરસાદ પડવાની ધારણા છે, જે તીવ્ર ગરમીથી ઝઝૂમી રહ્યો છે. આ વરસાદ મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે ચોમાસુ હજુ કેરળ પહોંચ્યું નથી. અહીં, જ્યારે 14 નિયુક્ત સ્ટેશનો પર સતત બે દિવસ 2.5 મીમી વરસાદ પડે છે ત્યારે ચોમાસાનું આગમન જાહેર કરવામાં આવે છે.
હવામાન વિભાગે 26 મે ના રોજ ચોમાસાના આગમનની આગાહી કરી હતી, પરંતુ અહીં નબળા ભેજને કારણે ચોમાસાને આગળ વધતા અટકાવ્યો છે. દરમિયાન, દક્ષિણ-મધ્ય અરબી સમુદ્રમાં ચક્રવાતી પરિભ્રમણને કારણે વાદળો પણ નબળા પડી ગયા છે.
યુરોપિયન સેન્ટર ફોર મીડિયમ-રેન્જ વેધર ફોરકાસ્ટ્સ, એક યુરોપિયન હવામાન એજન્સી, એ ભારત માટે 15 દિવસની વરસાદની આગાહી તૈયાર કરી છે, જેમાં ઉપગ્રહ, સમુદ્ર અને વાતાવરણીય ડેટાનો સમાવેશ થાય છે. તે આગામી આઠ દિવસમાં દક્ષિણ ભારત, પૂર્વ ભારત, ઉત્તરપૂર્વ અને બંગાળની ખાડીમાં વરસાદમાં વધારો દર્શાવે છે.
